হৌম মেনেজমেণ্ট

হৌম মেনেজমেণ্ট

(চুটি গল্প)

তাৰিণী চলিহাহঁতৰ ঘৰত বনকৰা তিৰোতা কমলীৰ চিৰকাল একেটাই অভিযোগ,
"দাদা বৰ ভাল, পিছে বাইদেউ হে..."

এই একেটা কথা কমলীয়ে কাম কৰা চুবুৰীৰে আন কেইঘৰ মানুহৰ ঘৰতো ইতিমধ্যেই জনাজাত হৈ গৈছে। নৰম স্বভাৱৰ তাৰিণী চলিহাৰ সহধৰ্মিণী প্ৰমিলা চলিহা যে মালিকনী হিচাপে খুব এটা সুবিধাৰ নহয়, এই কথাটো প্ৰত্যেক ঘৰ মানুহে ইতিমধ্যেই শুনি থৈছে।

কমলীৰ ভাষ্য মতে তাৰিণী চলিহা মানুহজন ভাল, শান্ত। ঘৰত কাম কৰা সহায়িকা মানুহবোৰক বৰকৈ দাবী-ধমকি নিদিয়ে, কটু কথা নুশুনায়। কিন্তু চলিহানীহে বৰ খতৰনাক বস্তু, তেওঁৰ মুখখন বোলে চৌব্বিশ ঘণ্টা বন্ধই নহয়, কাম কৰা মানুহক গালিৰে থকা-সৰকা কৰে।

ফলস্বৰূপে চুবুৰীটোত মুখ বাগৰি বাগৰি সৃষ্টি হোৱা কথাৰ অন্ত নোহোৱা হয়।

"চলিহা মানুটোৱে খং ৰাগ চিনি নাপায় দেহি,  কিন্তু চলিহানীহে বোলে খঙত টিঙৰি-তুলাজনী হৈ থাকে..."

"চলিহানীয়ে হেনো অনবৰতে খেচ-খেচায়েই থাকে। হেৰৌ, কমলীতো বাদেই, ল'ৰা-ছোৱালী হাল, ইভেন বেচেৰা চলিহাটোৱেও হেনো পৰিত্ৰাণ নাপায়।"

এনেবোৰ কথাৰ গুজৱ আৰু ৰগৰ ভালকৈয়ে জমি উঠে চলিহানী নথকা মহিলা মেলবোৰত। মহৰ কুন-কুননিৰ লেখীয়াকৈ এষাৰ কথা মানুহবোৰৰ কৰ্ণ কুঁহত বাজি উঠে,
"দাদা বৰ ভাল...পিছে বাইদেউ হে...."

কমলীৰ মুখৰ কথাবোৰ চুবুৰীৰ ইঘৰ সিঘৰ বাগৰি যেতিয়া চলিহা নিবাসৰ মানুহখিনিৰ কাণত পৰেহি, তেতিয়া শ্ৰীযুত তাৰিণী চলিহাই চলিহানীৰ হাতৰ পৰা পছন্দৰ কাঢ়াকৈ বনোৱা গাখীৰ চাহকাপ আথে-বেথে লৈ হো-হোৱাই হাঁহি পেলায়,
"দেখিছা। মই নকওঁ নে? অলপ শান্ত হ'ব লাগে হে মানুহ। অনবৰতে কমলীক খেচ-খেচাই থাকি শেষত জান্তিপি নাম পোৱাতো স্বাভাৱিক।"

অলপ ক্ষুণ্ণ হৈ  প্ৰমিলা চলিহানীয়ে আক্ষেপ কৰে,
"একো এটা নকৈ মনে মনে থাকিলে কমলীয়ে সুবিধা লয়। নিজ হাতে তাই কূটা এগছতো হাত নিদিয়ে। মাহৰ মূৰত পইচা কেইটা কিন্তু ঠিক গণি গণি লয়। মই যদি তাইক কৈ নাথাকো, তাই কামবোৰ ভালকৈ নকৰে, পেলাই থয়। স্কুলৰ পৰা আহি সকলোবোৰ মোৰ মূৰৰ ওপৰত পৰেহি। এনেকৈ হ'লে কেনেকৈ হ'ব?"

"আৰে কমলীতো কেঁচুৱা নহয়। তাই ঠিক নিজৰ কাম কৰিব। আৰু কাম কৰোৱাব জানিবও লাগিব। এইটো এটা আৰ্ট।"

"সেইবোৰ নুবুজো দেই, মোৰ মুঠতে কামখিনি হ'ব লাগে।"

"হেৰা, এনেকৈ পিছে পিছে লাগি ফুৰিলে মানুহ বিৰক্ত হয়। লাগিলে সেয়া তোমাৰ তলতীয়া কৰ্মচাৰীয়েই নহওঁক কিয়। সিহঁতক কাম কৰিবলৈ স্বকীয়তাখিনি, একপ্রকাৰ ফ্ৰীদম দিয়াটো জৰুৰী, তেহে প্ৰডাকটিভিটি বাঢ়ে।"

মনে মনে ৰৈ থকা চলিহানীক চলিহাই  উপদেশ দি যায়,
"প্ৰানায়ম কৰিবা। খং কমিব।"

"আনৰ হতুৱাই কাম কৰোৱা মানুহেহে বুজে কাম কৰোৱাৰ প্ৰেশ্যাৰটো কি" বুলি মনতে ভাবি চলিহানী ভিতৰ সোমায়। গিৰিয়েকৰ লগত প্ৰডাকটিভিটিৰ কন্দলত লাগি থাকিলে তেওঁৰ চৰুত চাউল নিসিজে। 

ভিতৰি ভিতৰি কিন্তু তেওঁ আহত হয়, আচল কথাবোৰ মানুহক ক'ব নোৱাৰি মনোকষ্টত ভোগে।

একেজনী কমলীকে বিপদে-আপদে, হস্কিলে মস্কিলে তেওঁ কিমান সহায় কৰে। অথচ কামত অলপ লেধা কমলীজনীক বাৰে বাৰে তাগিদা দি, সকীয়াই নাথাকিলেই নহয়।

চলিহানীৰ নিজৰ মৰিবলৈও আহৰি নাই। ল'ৰা-ছোৱালী, চলিহাৰ জঞ্জাল মাৰি তেঁওলোকক খুৱাই-বুৱাই, ভাগে ভাগে স্কুল-কলেজ-অফিচলৈ পঠিওৱাৰ পিছত খৰধৰকৈ নাকে মুখে কিবা এটা গুজি তেওঁ নিজে স্কুললৈ যায়।

এইখিনি সময়ৰ ৰাতিপুৱা তিনিঘণ্টা আৰু গধূলি দুঘণ্টা সময় তেওঁক সহায় কৰিবলৈ আহে কমলী। সহায় কম, নামতহে তাই সাৰথি। তাইক বুজাই থকাতকৈ খৰটকীয়া হাতেৰে বেছি ভাগ কাম চলিহানীয়ে নিজেই কৰি সামৰে। তথাপিও ঘৰ সৰা-মোচা, ধোৱা কাপোৰবোৰ ৰ'দত মেলি দিয়া, আকৌ আবেলি সেইবোৰ চপাই আনা জাতীয় লৰা ধপৰাৰ কামখিনিৰ বাবেই তেওঁক কমলীৰ বিশেষ প্ৰয়োজন।

কিন্তু অলপ লেহেমীয়া গতিৰ, সতকাই কথা পাহৰি যোৱা কমলীৰ লগে-লগে সমানে লাগি, বাৰে বাৰে সকীয়াই নাথাকিলে কামবোৰ চিজিল লাগি নাহে। ফলত কেওফালে চলিহানী জপতিয়াই ফুৰিব লগীয়া হয়। বাহিৰৰ মানুহৰ মতে ঘৰখন কামকৰা মানুহৰ হাতত এৰি দিয়াৰ অপবাদো তেওঁ নীৰৱে সহ্য কৰে। ঘৰৰ মানুহ কেইটায়ো কমলী আছে বুলিয়েই চলিহানীক ৰন্ধা-বঢ়া ইত্যাদিৰ আব্দাৰ বেছিকৈ কৰে। ফলত মানুহজনীক কামে জুমুৰি দি ধৰে। তাৰ বাহিৰে মেল-মিটিং, স্কুল, নামঘৰ, বিয়াই-সবাহে মিলি মানুহজনী ব্যস্ত। কেতিয়াবা কমলীৰ পাল মৰা আধা দুখৰিয়া কাম, লেহেমীয়া গতি, এইবোৰে চলিহানী মানুহজনীক ক্ষুণ্ণ কৰি তোলে।

প্ৰমিলা চলিহা দিন বাগৰাৰ লগে লগে অলপ খিং-খিঙীয়া হৈ উঠাটো মিছা নহয়। চেষ্টা কৰে,  গোটেই দিনটো ধৈৰ্য্য ধৰি থাকি থাকি কোন মুহূৰ্তত যে হিতাহিত জ্ঞান হেৰুৱাই পেলাই, তাৰ হিচাপ নাই। আৰু সেই অধৈর্য মুহূৰ্তবোৰত প্ৰায়েই তেওঁৰ ৰোষত পৰে কমলী।
"এইবোৰ বস্তু ইয়াতে পেলাই থৈছ, মই আহি সামৰিব লাগে। আজি অত বছৰে মানুহজনকতো চিজিল লগাব নোৱাৰিলোৱেই, ল'ৰা-ছোৱালীও যিমানে ডাঙৰ হৈছে সিমানেই ধোদ হৈ গৈছে। ৰাতিপুৱা জগুৱাই দিয়াৰ পৰা প্ৰত্যেকটো কামৰ বাবে মই কৈ কৈ ভাগৰি যাওঁ। এনেকৈ হ'লে কেনেকৈ হ'ব হয়নে?"

চলিহানীক ঘৰৰ মানুহ কেওটাই সহায় কৰি নিদিয়া নহয়, কিন্তু তথাপিও ঘৰখনৰ মূল মানুহজনী হিচাপে নিত্য নৈমিত্তিক দায়িত্বৰে ব্যস্ত চলিহানীৰ আন এশজনী গৃহিনী দৰেই মাজে মাজে জক এটা উঠি আহে। কেটেৰা জেঙেৰা কৰে, নিজে নিজেই বকি থাকে।

আৰু এইখিনি কথাকেই তিলটোকে তাল কৰি কমলীৰ মুখে মুখে গোটেই চুবুৰী বাগৰি ফুৰে।

"দাদা বৰ ভাল, পিছে বাইদেউ হে...."

ফলত লোকচক্ষুত একালৰ মোহময়ী, কমনীয় চেহেৰাৰ বেষ্ট-ডিবেটাৰ প্ৰমিলা চলিহানী এজনী খঙাল, অসন্তোষীয়া গৃহিনীলৈ পৰিৱৰ্তিত হয়। কমলীলৈ মানুহৰ সহানুভূতি ওপজে। খেনোৱে তাইক এই "অতিপাত মুখচোকা" বাইদেউৰ ঘৰৰ কাম এৰি দিবলৈয়ো উপদেশ দিয়ে। কাম কিন্তু কমলীয়ে কেতিয়াও নেৰে। কমলী আৰু প্ৰমিলা চলিহাৰ যেন এক এৰাব নোৱাৰা যুগলবন্দী।

চলিহানী মানুহজনী ভিতৰি ভিতৰি অলপ আহত হয়। কমলীহঁতৰ কথা বেলেগ। কিন্তু খোদ নিজৰ মানুহটোৱেই তেওঁক নুবুজে। মুখ চোকা, কাম কৰা মানুহ চলাব নজনা বুলি তাচ্ছিল্য কৰে। তেওঁ ভিতৰি ভিতৰি ধৰফৰাই মৰে। মানুহবোৰক বুজোৱাৰ উপায় নাই।

এইকেইদিন ঘৰখনত বেছ উখল মাখল পৰিবেশ। চলিহা দম্পত্তিৰ বিবাহিত জীৱনৰ কুৰিটা বছৰ সুখে-দুখে নিষ্কণ্টক কাটি যোৱাৰ আনন্দত ল'ৰা-ছোৱালী হালে অত্যুৎসাহেৰে মাক-বাপেকৰ বিবাহ-বাৰ্ষিকী পাতিবলৈ মন মেলিলে। একে চহৰতে থকা ভাগিন-ভতিজাহঁতেও উজান দিলেহি। ফলত ঘৰৰ চোতালত ৰভা-পৰলি দি ভোজ-ভাতৰ আয়োজন চলিল। কেক অৰ্ডাৰ হ'ল, নানা ৰঙৰ বেলুন ফুলিল। সম্বন্ধীয় মানুহ আৰু ওচৰ চুবুৰীয়াৰ বাদেও প্ৰমিলা চলিহাৰ স্কুলৰ ষ্টাফ আৰু তাৰিণী চলিহাৰ অফিচৰ সহকৰ্মীহঁতো গোট খালেহি।

কেক কাটি ফটো-চেশ্যন এভাগি হৈ যোৱাৰ পিছত সকলোৱে ভাগে ভাগে ৰং-ৰহৈছ কৰিবলৈ ধৰিলে। কমলীয়েও বাইদেৱে দিয়া নতুন শাৰী পিন্ধি লচ-পচকৈ চৰবত বিলাই ফুৰিলে। চলিহানী ব্যস্ত হৈ পৰিল, নিমন্ত্রিত অতিথিৰ আপ্যায়নত। তেওঁলোকে খালে নে নাই, কেক ভাগত পৰিল নে নাই, ইত্যাদি কথাৰ মাজে মাজে নিভাঁজ হাঁহি এমোকোৰা বিলাই ফুৰিলে। মিঠা মাতেৰে অভ্যৰ্থনা, আৰু কোমল শান্ত হাঁহিৰে তদাৰকী কৰি ফুৰা চলিহানী জিলিকি থাকিল। চখ কৰি অষ্টাদশী গাভৰু জীয়ৰীয়ে মাকক পাৰ্লাৰৰ পৰা সজাই পৰাই অনাইছে, খোপাত গুজি দিছে গুলপীয়া গোলাপ। ন-কইনাৰ দৰেই ধুনীয়াজনী হৈ সাজি কাঁচি প্ৰমিলা চলিহাই সুন্দৰ সতেজ মুখেৰে অভ্যাগতৰ আপ্যায়নত ব্যস্ত হৈ থাকিল। চলিহা মানুহজনে দেখি পৰম সন্তোষ পালে।

এপাকত চলিহানীয়ে চলিহাৰ অফিচৰ মানুহখিনিকো মাত লগাবলৈ আহিল। বেছিখিনি মানুহকে তেওঁ আগে পিছে অলপ অচৰপ লগ পাইছিলেই, পিছে ঘৰুৱা পৰিবেশত ঘনিষ্ঠ ভাবে এয়াই প্ৰথম। এটা চুকত বহি আদ্দা মাৰি আছিল চলিহাৰ ডিপাৰ্টমেণ্টৰ কৰ্মচাৰীখিনিয়ে। তাৰিণী চলিহা ডিপাৰ্টমেণ্টৰ মুৰব্বী, চাকৰি কৰা বিভাগটোৰ বৰমুৰীয়া, তেখেতৰ যথেষ্ট মান-সম্ভ্ৰম আছে। গতিকে অফিচৰ মানুহখিনিয়ে তেখেতক যথেষ্ট সমীহ কৰি চলিলেও চলিহানীৰ মিঠা সম্ভাষণ আৰু হাঁহিমুখীয়া সহজ-সৰল কথাত মানুহখিনি বেছ সপ্ৰতিভ হৈ উঠিল। নতুনকৈ জইন কৰা কম-বয়সীয়া ছোৱালী এজনীয়েতো কৈয়েই পেলালে,
"বাপৰে, চলিহা ছাৰ ইমান কাঢ়া। ভাবিবই নোৱাৰি মেম আপুনি যে ইমান ফ্ৰী, ইমান সহজ।"

"হয় দেই, মেম খুবেই হাঁহি মুখীয়া , ইমান ধুনীয়াকৈ কথা পাতে আমাৰ লগত। ছাৰে হে ইমান কেট-কেটাই থাকে...."

"ছাৰক আমি বিৰাট ভয় কৰোঁ। সৰু সুৰা ভুলতে ইমান বকে, খুব ষ্ট্ৰিক্ট। ঘৰখন চাগৈ আপুনিয়েই শান্ত কৰি ৰাখে নহয়নে মেম?"

চলিহাৰ অফিচৰ মানুহখিনিৰ কথাবোৰ শুনি চলিহানীৰ মুখৰ হাঁহিটো আৰু অলপ ডাঙৰকৈয়ে ওলাল। বুকুখন ফুলি উঠিল। পিছফালে ইতিমধ্যে চলিহা আহি হাজিৰ হোৱাত মানুহবোৰে কথা বতৰা সামৰিছিল।

"তোমালোকে ভালকৈ খাইছা তো? আইচস্ক্ৰিম আৰু গৰম জিলাপী খাবলৈ নাপাহৰিবা কিন্তু" বুলি চলিহানী সেইখিনিৰ পৰা আঁতৰি আহিল।

পিছদিনা অফিচত গুজৱ ওলাল,
"চলিহা মেডাম ইমান সাদৰি মানুহ, বৰ ভাল, পিছে ছাৰ হে...."

দুদিন মান শুনা কথাবোৰ আওকাণ কৰি কৰি, তৃতীয় দিনৰ দিনা আবেলিতে তাৰিণী চলিহা ঘৰ ওলালহি। তেখেতৰ যথেষ্ট খঙ উঠি আহিছিল। ডিপাৰ্টমেণ্টৰ বৰমুৰীয়া হিচাপে কিমান গধুৰ দায়িত্ব মূৰত লৈ তেওঁ মানুহক কাম কৰোৱাব লগে তেখেতে নিজে হে জানে। কাঢ়া নহৈ পাতল হ'লে চলিবনে?

"কি বুলি ভাবে হে মানুহে? তুমি কি তেওঁলোকৰ বচ নেকি? কামবোৰ মই হে কৰোৱাব লাগে। নবকিলে, বাৰে বাৰে তাগিদা নিদিলে, ভুলবোৰ শুধৰাই নিদিলে, সিহঁতে ভালকৈ কামেই নকৰে। তাকে ক'বলৈ গলে মই বেয়া।"

চলিহাৰ পছন্দৰ কাঢ়া গাখীৰ চাহকাপ আগবঢ়াই দি চলিহানীয়ে শান্ত সুৰত কৈ উঠিল,
"উৱা, তাতে কি হ'ল? আপুনিয়েই চোন কৈছিল, তলতীয়া কৰ্মচাৰী হ'লেও কাম কৰাৰ ফ্ৰীদমকণ দিব লাগে। বেচিকৈ কৈ থাকিলে বিৰক্ত হোৱাটো স্বাভাৱিক দিয়কচোন।"

কোদো বাঁহত যেন জুইহে লাগিল। চলিহা দপদপাই উঠিল "কৰ্মচাৰী আৰু ডিপাৰ্টমেণ্টৰ আন বিষয়াৰ লগত কামৰ ক্ষেত্ৰত ষ্ট্ৰিক্ট নহ'লে, সুচাৰুভাৱে নচলে। তুমি কি বুজিবা, ডিপাৰ্টমেন্ট হেড বুলি কথা, মেনেজমেণ্ট ঠিক হ'ব লাগে।"

"বুজোঁ বুজোঁ, আমি ঠিকেই বুজোঁ। আজি অতদিনে আপোনালোক আৰু কমলীহতকে ধৰি ঘৰুৱা ডিপাৰ্টমেণ্টটো মেনেজ কৰি থকা নাই জানো? বোলো প্রানায়ম কৰক, খং কমিব।"

চলিহানীৰ শেষৰ কথাখিনিত তাৰিণী চলিহাৰ মেলা মুখ মেলাতেই থাকি গ'ল। দুনাই কিবা এটা ক'বলৈ তেখেতে সুৰুঙা নাপালে।

কেৱল নাতিদূৰৈত আপোনমনে কাপোৰ সামৰি থকা কমলীক উদ্দেশ্যি চলিহাই চিঞঁৰি উঠিল,
"ঐ কমলী, শুকান কাপোৰ কেইটা তোলোতে তোৰ কেই ঘণ্টা লাগে অ? খৰকৈ কৰিবি চোন কামবোৰ। এনেকৈ হ'লে কেনেকৈ হ'ব?"

(সমাপ্ত)

✍ © ৰূপালীম (বেংগালুৰু)
২৫.০১.২০২১