শিশু শ্ৰমিক

শিশু শ্ৰমিক

(কথাগল্প)

: ঐ ছোৱালী, তোৰ নামটো কমলী নহয় জানো?

: হয় দিয়ক বাইদেউ।

: তোৰ বয়স কিমান অ'?

: জানো পাই, তেৰ মান হৈছে হ'বলা।

: এওঁলোকৰ, মানে দ্বীপশিখা বৰুৱাহঁতৰ ঘৰত থকা তোৰ এবছৰমানেই হ'ল হ'পাই?

: জানো!

: এহ তইনো কি জান? ঘৰ ক'ত তোৰ?

: কেলৈ, এইখনেই আক'।

: নহয় অ, মাৰ-বাপেৰৰ ঘৰ কোনখন সুধিছো।

: অ, পদুমণি গাওঁ আক'।

: তোৰ ঘৰত কোন কোন আছেনো?

: আই, পিতাই আছে...ভাই দুটা... আৰু ভনী এজনী। অ' বাই দুজনীও আছিল, বিয়া দিলে। 

: তই ইয়াত আছহি যে?

: দাদা বাইদেউহতে লৈ আনিলে, গুচি আহিলোঁ।

: অ' নানিবনে একা, তোৰ নিচিনা কাজী ছোৱালী এজনী পাইছে...তোৰ বাইদেৱেৰেতো ভালেই পাইছে বোধহয়। হেৰি  নহয়, কি কি কৰ ইয়াত? চব কাম চাগৈ?

: অ', বাইদেউৰ লগে লগে চব কামেই কৰোঁ।

: ই, বাইদেৱেৰে কাম কৰে জানো? অনবৰতে চোন লিখা-পঢ়াই কৰি থাকে, দেখিছোঁ নহয়।

: আমাৰ বাইদেৱে কিতাপ লিখে নহয়...বহুত পঢ়া-শুনা কৰে...কিবা বোলে ৰিচাজ। 

: অ, থ হেৰৌ...ৰিচাৰ্চ। শুনচোন, বাইদেৱেৰে ঘৰৰ কাম নকৰে চাগৈ ন?

: ধেই, কিয় নকৰিব? বাইদেৱে বহুত কাম কৰে, দাদায়ো কৰে।

: তাকে ক। গিৰিয়েকক খটুৱায়। খিক খিক।

: বাইদেৱে কয় ঘৰৰ কাম সকলোৱেই লগে ভাগে কৰিব লাগে...দাদায়ো, বাইদেৱেও আৰু ময়ো। খালি ই ৰুবুৱে নকৰে, ডাঙৰ হ'লে সিয়ো কৰিব হেনো।

: হৈছে দে, তোক আনি ৰাখিছে, গেবাৰী খটুৱাবলৈ, কেঁচুৱা চাবলৈ...ঐ.. তই চব কাম কৰ ন?

: মই খালি ৰুবুৰ লগত বেছিকৈ খেলোহে। বাইদেৱে লিখা-পঢ়া কৰিলে ৰুবুক চাওঁ। মই ইয়াক খুব ভাল পাওঁ নহয়।

: দেখিছ...কেনেকৈ তোক...এই কোমল বয়সত.. গেবাৰী খটুৱাইছে এওঁলোকে? নেপায় নহয় শিশু-শ্ৰম কৰাব...তই হ'বলা নাজান?

: জানো পাই।

: তেন্তে, শুন। আমাৰ নাৰী সংগঠন আছে নহয়, বল তালৈ। মই তাৰ প্ৰেচিডেন্ট। তই কৈ দিবি তোক কি কি নিৰ্যাতন... মানে কষ্ট দিয়ে...আমি তোক ন্যায় দিয়াম।

: হেঃ কি কয়?

: অ'তো। এই কুমলীয়া বয়সত মাৰ-বাপেৰৰ বুকুৰ পৰা কাঢ়ি আনি বান্দী কৰি ৰাখিছে... লাজ নাই তেওঁলোকৰ...এডুকেটেড মানুহ হৈ শিশু শ্ৰম। চিহ চিহ।

: বন্দী কৰা নাই নহয়... মই নিজেহে আহিছোঁ।

: বন্দী নহয় অ বেঙী। বান্দী...মানে চাকৰনী। তোক ফ্ৰী-তে পাই চাকৰ পাতি... নিজে ফষ্টি মাৰি থাকে তোৰ শিখা বাইদেৱেৰে।

: কিয় তেনেকৈ ক'লে বাইদেউ? মোক আমাৰ বাইদেৱে কয় মই তেওঁৰ ভনীৰ নিচিনা।

: হেৰৌ ভনীয়েকক ঘৰৰ কাম কৰোৱাই নেকি কোনোবাই?

: কৰাইতো। বাইদেৱে কয় কামৰ সৰু-বৰ নাই, চবেই মিলি কৰিব লাগে। আৰু গাঁৱৰ ঘৰততো মই ইয়াতকে বেছি কামেই কৰিছিলোঁ। পিতাইৰ লগত খেতি-খোলাত সহায়... আইৰ লগত ঘৰ-গোহালি চম্ভালা...সৰু ভাই ভনীহতকো কেঁচুৱাৰ পৰা ডাঙৰ কৰিছোঁ।

: কিন্তু সেয়াতো তোৰ নিজৰ ঘৰ।

: এইখনো মোৰ নিজৰ ঘৰেই বাইদেউ। ইয়াত কাম কৰি ভাল লাগে। গাঁৱত চৰ কিল খাই ডাঙৰ হ'লো... বাই দুজনী আৰু মইটো কেতিয়াও ভালকৈ খাবলৈয়ো নেপাইছিলোঁ। ছোৱালীযে... কোনেও মৰম নকৰেই চোন।

: ইয়াত কৰে হ'বলা?

: কৰেতো। বাইদেৱে কৈছে ল'ৰা-ছোৱালী চব সমান।

: কৈছে হে। পিছে তোৰ কি হব? জীৱনটো লোকৰ ঘৰত খাবি? পঢ়া-শুনা নকৰ?

: গাঁৱত চোন স্কুলৰ পৰা নাম কটাইয়েই দিলে পিতাই খুড়াহতে। লুকাই চুৰকে গ'লেও মাৰে। স্কুললৈ গ'লে খাবলৈ পাইছিলোঁ... সেয়াও পিতাইহতে নিদিলে।

: বাৰু। পিছে নিজৰ মানুহ নিজৰেই। ঘৰৰ মানুহৰ মৰম পাবি নেকি ইয়াত?

: পাওঁতো। দাদা বাইদেৱে খুব মৰম কৰে। ঘৰৰ মৰম নেলাগে মোক। বাই দুজনী বাৰ তেৰ বছৰতে বিয়া দি উলিয়াই দিছে। ভিনিহি কেইটা বুঢ়া বুঢ়া, বদমাছ। বাইহতে কান্দি ভাত খায়। মইতো ফুৰ্তিত আছোঁ।

: হ'লেও, শিশু-শ্ৰম আইনমতে দণ্ডনীয়। তোৰ বাইদেৱেৰে জেলৰ ভাত খাব। তই ক'লেই হ'ল পুলিচক।

: ঔ আই, কিহলৈ নো কমগৈ। বাইদেউক মইহে জোৰ দিয়াত লৈ আহিছে। নহ'লে মোকো বিয়াই দি দিলে হয়। ইয়াত ভালে আছোঁ।

: গোটেই জীৱন বান্দী খাতিবি?

: বাইদেৱে মোক পঢ়াই নহয়...মই পঢ়াত অকণমান কেঁচাতো...কৈছে হাতৰ কামো শিকাই দিব...মোৰ কামত আহিব।

: দেখিলেহে লেখিম।

: লেখক তেহলে। অ বোপাই...বাইদেৱে লেখাৰ কাম দি থৈছিল...সোপাকে পৰি আছে। আপুনি ইমান কথা সুধিছে, পাহৰি গ'লো। যাওঁ দেইবা।

: অ' যা আৰু তেন্তে। ঐ ৰ'...শুনচোন। তোৰ ভনীজনী কিমান ডাঙৰনো? কাম কাজে তোৰ নিচিনা নে? মোৰ কঁকালৰ বিষ ঐ...লগতে মহিলা সমিতিৰ মেল মিটিং থাকেই। তাইক লৈ আনিলে আহিবনে বাৰু?

(সমাপ্ত)

✍ © ৰূপালীম (বেংগালুৰু)
১৭.০১.২০২০

xxxxxxxxxxxxxx